jan willem nelleke
pianist - componist
arrangement
pagina 1+2W.A.Mozart:
- Kwintet (naar de vioolsonate KV 454)
- Voor: fluit, hobo, klarinet, hoorn en fagot
- Tijdsduur: 20:30 minuten (met herhaling)
-
De vioolsonate in Bes gr. KV 454 werd geschreven in april 1784 voor de beroemde violiste Regina Strinasacchi die Wenen bezocht op haar tournée door Europa. Haar aankomst vormde de aanleiding voor een speciaal concert aan het keizerlijk hof en Mozart wilde daar graag een rol in spelen.
Het verhaal gaat dat op het concert Strinasacchi en Mozart de sonate zonder enige repetitie speelden en dat het keizer Joseph opviel dat Mozart van een leeg vel papier leek te spelen. Na het concert liet de nieuwsgierige keizer een onderzoekje doen en het bleek dat er inderdaad nauwelijks enige noten in de partij stonden, alleen een vage schets van de begeleiding. Tijdgebrek had de componist gedwongen om de pianopartij uit zijn geheugen te spelen.
Dit is nog steeds zichtbaar in het originele manuscript waar de begeleiding met andere inkt is geschreven en bijna onleesbaar klein omdat er te weinig plaats was om de pianopartij te laten passen onder de vioolpartij. Het belangrijkste aan dit verhaal is echter dat bij deze stunt de componist en zijn muziek op geen enkele manier gehinderd werden.
De sonate werd geschreven in een tijd dat Mozart naam had gemaakt als de belangrijkste componist van muziek voor blazers-ensembels. De première van de grote serenade voor 13 blaasinstrumenten had net een sensationele ontvangst gekregen en het kwintet voor blazers en piano (wat hij indertijd als zijn beste werk besschouwde) was nog slechts een maand oud.
Niet dat dit de reden was om het arrangement te maken. De aanleiding zit in de muziek zelf. De statige beginakkoorden van het largo en het speelse danskarakter van het derde deel lijken te zijn gemodelleerd naar muziek voor blazers. In het tweede deel is het de melodie die constant afwisselend tussen viool en piano, die het idee sugereert om meerdere instrumenten te gebruiken.
Het uitdaging voor mij is dan ook niet geweest om een vioolsonate te instrumenteren voor blazers, maar om het in een kwintet om te zetten alsof dat Mozart’s oorspronkelijke idee was geweest. Een onbereikbaar ideaal natuurlijk maar een dwingend streven als je je met zo’n fantastisch meesterwerk wilt bezighouden.
© J.W.Nelleke